Minder stoken en toch meer én betere tomaten oogsten. Dat klinkt tegenstrijdig, maar na drie jaar onderzoek bij Grodan en Signify staat het zwart op wit. Wireless Value was als partner betrokken bij deze trial, samen met Ridder, Normec Groen Agro Control en Axia Vegetable Seeds. In dit artikel zetten we de belangrijkste inzichten voor jou als teler op een rij.

Waar ging de trial over?

Drie jaar lang is er bij onderzoekscentrum Botany getest hoe ver je kunt gaan met een laagenergie-aanpak onder full-LED belichting. Jaar 1 en 2 draaiden om de cherrytomaat Vitalion. In het derde en laatste jaar is de aanpak getest op de grotere trostomaat Macxize, met een hoger lichtniveau van 350 μmol/m²/s. De opzet bleef grotendeels gelijk: actieve luchtontvochtiging in combinatie met geavanceerde isolerende schermen.

Het uitgangspunt is steeds hetzelfde: niet één knop omzetten, maar belichting, klimaat, water en voeding als één samenhangend systeem sturen.

De belangrijkste resultaten

• Ruim 50% minder warmte-input via de vaste verwarmingsbuis, dankzij de combinatie van full-LED, isolerende schermen en actieve ontvochtiging.
• 10% meer opbrengst door toplighting te combineren met interlighting. De kop van de plant verzadigt minder snel qua licht, waardoor ook de onderste bladeren in de plant meer te doen krijgen.
• 4% hoger vruchtgewicht plus een extra tros, dankzij snellere bloei en vruchtzetting.
• Minder vlekkerige rijping (groene vlekken) in de Macxize door de kalium-calciumverhouding te verhogen naar 3:1 in plaats van de gebruikelijke 1:1, gecombineerd met wekelijkse opnameanalyse.
• Ontvochtiging blijft goedkoop: de extra elektriciteitskosten voor de actieve ontvochtiging bleven onder de 6% van het totale energieverbruik.

Een paar termen die hierbij vallen: LAI (leaf area index) staat voor de verhouding tussen bladoppervlak en grondoppervlak, en zegt iets over hoeveel blad de plant aanmaakt. LUE (light use efficiency) geeft aan hoe efficiënt de plant het beschikbare licht omzet in groei. En opnameanalyse is het wekelijks laten analyseren van jong fruit en volgroeid blad om te zien wat de plant daadwerkelijk opneemt, in plaats van alleen te kijken naar wat je toedient.

Sturen op opname in plaats van op EC alleen

Een van de interessantste verschuivingen in deze trial: niet meer alleen sturen op EC, maar op de voedingsrecepten zelf. Door het nitraatgehalte in de gift te verlagen (uiteindelijk uitgekomen op 13 tot 15 mmol/l als ondergrens om voldoende opname te garanderen) werd de LAI beter beheersbaar, met een streefwaarde tussen 2,5 en 3,0. Te veel blad kost namelijk extra energie: meer verdamping, meer vocht dat je weer moet afvoeren.

Het team ontdekte dat lager niet altijd beter is. Bij 8 mmol/l in de drip bleek de totale opname juist negatief beïnvloed te worden, wat de ontwikkeling van het gewas vertraagde. Er zit dus een ondergrens aan generatief sturen via nitraat, en die vind je alleen door te meten wat de plant werkelijk opneemt.

De rol van data en sensoren

Dit is precies het domein waar Wireless Value als partner instapt. In de trial werden temperatuur- en vochtsensoren, plantgewichtmeting, een netradiosensor van Wireless Value en Grodan GroSens-sensoren voor wortelmilieu gecombineerd in één centraal platform, gekoppeld via API's aan de Ridder Hortimax Pro klimaatcomputer. Zo kon het team in realtime bijsturen op basis van trends in plantgewicht, EC en vochtgehalte, in plaats van te vertrouwen op losse metingen.

Onze eigen Kees van Vliet deelt in de "Breaking the Myth"-videoserie van Grodan trouwens ook zijn kijk op een hardnekkig misverstand: dat wateropname automatisch gewichtstoename van de plant betekent. Die video vind je op YouTube.

Kritische kanttekening

Voordat je alles direct wilt kopiëren naar je eigen bedrijf: deze resultaten zijn behaald in een onderzoeksfaciliteit, bij één ras, één lichtstrategie en met apparatuur (actieve ontvochtiging, dubbele schermen) die niet elke teler standaard heeft. Andrew Lee van Grodan geeft zelf ook aan dat de aanpak overdraagbaar is "tot op zekere hoogte" — de denkwijze (data gebruiken om gericht bij te sturen) is breder toepasbaar dan de exacte cijfers. Verhoog je lichtniveau of voeg je interlighting toe, dan moet je dus ook je klimaat-, CO2- en watergift-strategie meebewegen. Los aan de knoppen draaien werkt niet.

Wil je de volledige resultaten?

Het volledige whitepaper van Signify en Grodan bevat alle grafieken, de complete opzet en de exacte voedingsschema's. Let op: dit whitepaper is alleen in het Engels beschikbaar, daarom hebben we de belangrijkste punten hierboven ook gewoon voor je op een rij gezet.

Download het whitepaper (Engelstalig, PDF)

Meer achtergrond, video's en de eerdere trialjaren vind je op de kennispagina van Grodan: Low energy tomato growing – Grodan

Wireless Value was als datapartner betrokken bij deze driejarige trial van Grodan en Signify, samen met Ridder, Normec Groen Agro Control en Axia Vegetable Seeds.